Архив, албан хэрэг хөтлөлт Архив

Архивын тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1 дэх хэсэгт зааснаар Архивын байнгын хадгалалтад байгаа буюу улс төр, шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн зорилгод ашиглах үүднээс зайлшгүй хадгалах шаардлагатай бүх төрлийн баримтыг архивын баримт гэнэ. Мөн энэ хуулийн 4.1 дэх хэсэгт зааснаар “Өөр хоорондоо гарал үүсэл, учир зүйн холбоотой, энэ шинжээрээ нэгэн цогц болж хадгалагдаж байгаа архивын баримтуудыг архивын хөмрөг гэнэ.” гэж заасан байдаг.

Архивийн тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.1 хэсэгт зааснаар Энэ хуулийн зорилт нь Монгол Улс дахь үндэсний архивын сан хөмрөг, түүний бүрэлдэхүүн, төрийн архивын үйл ажиллагааны зарчим, удирдлага, архивын баримтын хадгалалт, хамгаалалт, нөхөн бүрдүүлэлт, ашиглалттай холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино.

Архивын тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.2 хэсэгт Архивын баримтыг хосгүй үнэт, үнэт, ердийн гэж ангилна.

Архивын тухай хуулийн 15 дугаар зүйлийн 15.1 дэх хэсэгт зааснаар Төрийн архив дараахь эрх, үүрэгтэй байна:

  • түүх, эрдэм шинжилгээний ач холбогдолтой архивын баримтыг цуглуулах, тэдгээрт сонголт, нягтлан шалгалт хийх;
  • сан хөмрөгөө нөхөн бүрдүүлэх;
  • архивын баримтыг зориулалтын байранд, зохих горимын дагуу хадгалах;
  • архивын баримтыг сэлбэн засах, сэргээн шинэтгэх;
  • хосгүй үнэт, үнэт баримтын нөөц хувьтай болох;
  • архивт хүлээн авсан баримтыг ангилах, төрөлжүүлэх, тэдгээрээр архивын хөмрөг байгуулах;
  • архивын баримтын тоо бүртгэл хөтлөх;
  • архивын баримтын агуулга, бүрэлдэхүүнийг нээн харуулсан мэдээлэл-лавлагааны сан бүрдүүлэх;
  • архивын баримтыг судлах, сурталчлах, хэвлэн нийтлэх;
  • архивын баримтыг ашиглуулах;
  • архивын хөмрөг үүсгэгч байгууллагад мэргэжил, арга зүйн туслалцаа үзүүлэх, архивын хууль тогтоомжийн биелэлтийг шалгах;
  • архивын баримтыг тусгай тээгч буюу цахим тооцоолуурын санамжид буулгаж, хадгалах;

Архивын тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1 дүгээр хэсэгт Архивын баримтыг энэ хуульд заасан журмын дагуу хүлээн авах, хадгалж хамгаалах, зориулалтын дагуу ашиглуулах үүрэг бүхий байгууллага, нэгжийг архив гэнэ.

Төрийн архивын тогтолцоо нь Үндэсний төв архив, аймаг, нийслэлийн архиваас бүрдэнэ.

Архив нь хууль тогтоомжийн дагуу ашиглалт хязгаарлагдсан, нууцын зэрэглэлд хамаарах баримтаас бусад баримтыг хэрэглэгчдэд нээлттэй ашиглуулна.Архивын баримтын ашиглалтын үндсэн хэлбэр нь:

  • байгууллагын удирдлага, зохион байгуулалтын нэгж, түүнчлэн салбарын болон сонирхогч байгууллагыг архивын мэдээллээр хангах,
  • байгууллага, иргэдийн хүсэлтийн дагуу архивын лавлагаа олгох,
  • уншлагын танхимын хэрэглэгчдэд баримт олгох,
  • соёл, гэгээрлийн арга хэмжээнд  зориулан баримт бэлтгэх,
  • албан ажлын хэрэгцээнд баримт түр олгох зэрэг болно.

Үндэсний архивын газрын даргын 2007 оны 6 дугаар сарын 7-ны өдрийн 59 дүгээр тушаалаар баталсан” Байгууллагын архивын ажлын үндсэн заавар”-ын 1.4 дүгээр зүйлийн 1.4.1 дэх хэсэгт зааснаар Архив нь өөрийн үндсэн зорилт, чиг үүргээ хэрэгжүүлэхийн тулд дараах эрх эдэлнэ гэж заасан байдаг. Үүнд:

  • хөтлөгдөж дууссан хэргийг эмхлэн цэгцэлж, цаг хугацаанд нь архивт шилжүүлэхийг зохион байгуулалтын нэгж, ажилтнаас  шаардах,
  • зохион байгуулалтын нэгж, ажилтан энэ зааврыг хэрхэн хэрэгжүүлж буйд хяналт тавих,
  • архивын ажилд зайлшгүй шаардагдах бүртгэл, жагсаалт зэргийг зохион байгуулалтын нэгж, ажилтнаас гаргуулж авах,
  • архивын ажлыг сайжруулах, боловсронгуй болгох асуудлаар холбогдох байгууллага, албан тушаалтанд санал, дүгнэлт гаргах,
  • архивын хууль тогтоомж зөрчсөн үйл ажиллагааны талаар архив, албан хэрэг хөтлөлтийн улсын хяналтын албанд мэдэгдэх.

Архивын баримтыг түүх, соёл, улс төр, эдийн засаг, эрдэм шинжилгээ, судалгааны зорилгоор, түүнчлэн иргэдийн хууль ёсны эрх, ашиг сонирхолыг хангахад ашиглуулна.

БАЙГУУЛЛАГА, ИРГЭДИЙН ХҮСЭЛТЙН ДАГУУ АРХИВЫН ЛАВЛАГАА ОЛГОХ

Нийгэм, эрх зүйн шинжтэй лавлагаа:

  • Хувьчлагдсан, татан буугдсан байгууллагын баримтаас иргэдийн ажилласан жилд холбогдох тушаалын хуулбар, цалингийн цэс;
  • Алдарт эхийн одонгийн лавлагаа /1990-2010 он/;
  • Ажилчин, Найрамдал, Октябр, Сүхбаатарын районы /хуучин нэрээр/ шүүхийн лавлагаа;
  • Татан буугдсан банкны баримт /1990-2013 он/;
  • Хүн амын тооллогын холбогдолтой лавлагааг 1918, 1922-1929, 1933, 1944, 1947, 1956, 1989, 2000, 2010 онуудын хүн амын тооллогын бүртгэлийн баримтыг үндэслэн өрхийн тэргүүний нэр, эцэг, эхийн нэр, ам бүлийн тоо, засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн харьяалал зэрэг мэдээллүүдийг гаргана.

Сэдэвчилсэн лавлагаа:

  • Зураг төслийн баримтын лавлагаа;
  • Намын гишүүнтэй холбогдох лавлагаа;
  • Кино, гэрэл зураг, дуу авианы баримтын лавлагаа;

Архивын ерөнхий газрын даргын 2015 оны 12 дугаар сарын 9-ний өдрийн А/167 дугаар тушаалын нэгдүгээр хавсралтаар баталсан Төрийн архивын баримт ашиглалтын нийтлэг журам”-ын 5 дугаар зүйлд зааснаар Төрийн архивын баримтаас лавлагаа, хуулбарыг дараахь байдлаар олгоно. Үүнд:

  • Төрийн архивын баримтаас зохион байгуулалт, захирамжлалын баримт бичгийн хуулбар авахыг хүссэн иргэн, хуулийн этгээд /цаашид “үйлчлүүлэгч” гэх/ нь зохион байгуулалт, захирамжлалын баримт бичгийн лавлагааны захиалгын хуудас, хүн амын тооллогын баримт бичгийн лавлагаа авахыг хүссэн үйлчлүүлэгч нь хүн амын тооллогын баримт бичгийн захиалгын хуудас, цалингийн баримт бичгийн лавлагаа авахыг хүссэн үйлчлүүлэгч цалингийн баримт бичгийн лавлагааны захиалгын хуудас, зураг төслийн баримтын лавлагаа, хуулбар авахыг хүссэн үйлчлүүлэгч зураг төслийн баримтын лавлагаа, хуулбарын захиалгын хуудас тус тус бөглөж, захиалгаа төрийн архивт өгөх бөгөөд захиалгын хуудас хөтлөөгүй захиалгыг хүлээж авахгүй. Техникийн нөхцөл бүрдсэн тохиолдолд захиалгыг онлайнаар авч болно.
  • Үйлчлүүлэгчийн хүсэлт, захиалгыг хүлээн авсан төрийн архивын ажилтан нь цахим мэдээллийн санд орсон баримтаас олгох лавлагааны хариуг ажлын 2 хоногт, бусад лавлагааны хариуг ажлын 5 хоногт тус тус багтаан олгоно.
  • Үндсэн чиг үүргээ хэрэгжүүлэхтэй холбогдуулж, байгууллагаас архивын баримтын лавлагаа, хуулбар авахаар ирүүлсэн албан бичгийн хариуг тухайн албан бичигт дурдсан хугацаанд, амаар өгсөн хүсэлт, захиалгын хариуг хүлээн авч бүртгэснээс хойш ажлын 5 хоногт багтаан шийдвэрлэнэ.
  • Иргэний улсад ажилласан жилийг тодорхойлсон лавлагааг тухайн иргэнийг ажилд томилсон буюу чөлөөлсөн тухай байгууллагын албан ёсны тушаал шийдвэрийг үндэс болгох ба ажилд томилсон буюу чөлөөлсөн тушаал, шийдвэр байхгүй тохиолдолд ээлжийн амралт олгосон, шагналд тодорхойлсон, сургалтад хамруулсан, комисс, ажлын хэсэгт томилогдсон зэрэг ажил төрлийн холбогдолтой бусад тушаал, шийдвэр, цалингийн баримт зэргийг үндэслэн олгоно.
  • Цалингийн тодорхойлолтыг тухайн байгууллагын санхүүгийн баримт болон шагналт цалин, ур чадварын нэмэгдэл, илүү цаг, амралт, баяр ёслолын үед ажилласны нэмэгдэл хөлс олгосон тухай тушаал шийдвэрийг үндэслэн олгоно.
  • Цалингийн тодорхойлолтыг олгосон ажилтан гарын үсэг зурж, байгууллагын /тамга/ тэмдгээр баталгаажуулна.
  • Цэргийн алба хаасан тухай лавлагааг цэргийн албанд татагдсан болон чөлөөлөгдсөн тушаал шийдвэрийг үндэслэн олгоно.
  • Ураг төрлийн холбогдолтой лавлагааг угийн бичиг, гэрийн үеийн бичиг, хүн амын тооллогын болон эд хөрөнгийн тооллогын бүртгэл, тухайн иргэний намтар түүхтэй холбогдох бусад баримтыг үндэслэн гаргана.
  • Төрийн архиваас олгож буй архивын лавлагааг үнэт цаасан дээр хэвлэж, лавлагаа гаргасан ажилтан гарын үсэг зурж, байгууллагын /тамга/ тэмдгээр баталгаажуулна.
  • Төрийн архиваас олгосон архивын лавлагаа, баримтын хуулбарын үнэн бодит байдлыг лавлагаа гаргасан ажилтан хариуцна.
  • Байгууллагын удирдлагаас хууль тогтоомжид заасан эрх хэмжээний хүрээнд гаргасан зарлиг, тогтоол, үндсэн үйл ажиллагааны болон боловсон хүчний холбогдолтой захирамж, тушаал, шийдвэр зэрэг захирамжлалын баримт бичиг, тодорхойлолт, нотариат, банк санхүүгийн баримт, эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлын тайлан болон бусад зохион байгуулалтын баримт бичгийг хуулбарлан, хуудас бүрт “Хуулбар үнэн” тэмдэг дарж, хуулбар олгосон тухай бүртгэл үйлдэн, дугаар, огноог бичиж, хуулбар олгосон ажилтан гарын үсэг зурж баталгаажуулна.
  • Цахим мэдээллийн сангаас лавлагаа олгож буй тохиолдолд баталгаажилтыг лавлагаа хариуцсан ажилтан хийнэ. Энэ тохиолдолд тухайн лавлагааны хууль зүйн хүчин төгөлдөр байдал, бодит үнэнийг уг лавлагааг олгосон ажилтан бүрэн хариуцна.
  • Төрийн архивын баримтаас шүүж, баталгаажуулан олгосон лавлагаа, баримтын хуулбар нь үндсэн эх баримтын адил эрх зүйн хүчин төгөлдөр баримт болно.
  • Үйлчлүүлэгчийн тавьсан хүсэлтийн дагуу шүүж үзэхэд холбогдох баримт нь төрийн архивын сан хөмрөгт шилжиж ирээгүй тохиолдолд үйлчлүүлэгчид баримт байхгүй тухай тодорхойлолтыг лавлагаа хариуцсан ажилтан албан ёсоор өгнө.
  • Лавлагаа хариуцсан ажилтан болон сан хөмрөгч нь төрийн архиваас олгосон архивын лавлагааны бүртгэлийн дэвтэр, төрийн архиваас олгосон баримтын хуулбарын бүртгэлийн дэвтрийг тус тус хөтөлнө.

ТӨРИЙН АРХИВЫН БАРИМТЫГ УНШЛАГЫН ТАНХИМААР АШИГЛУУЛАХ

Баримтыг уншлагын танхимаар судлуулах үйлчилгээ.

Архивын ерөнхий газрын уншлагын танхимаар үйлчлүүлэх хүсэлтэй иргэд, албан байгууллага, судлаач, оюутан нь тодорхой сэдвийн хүрээнд судалгаа хийх бөгөөд дараах бичиг баримтыг бүрдүүлнэ. Үүнд:

Бүрдүүлэх материал:

  1. Өргөдөл /хувь хүн, судлаач/;
  2. Албан бичиг, сургуулийн тодорхойлолт /албан байгууллага, оюутан/;
  3. Хоёр хувь цээж зураг;
  4. Нэг сарын төлбөр 10000 төгрөг, 7-14  хоног 5000 төгрөгийн төлбөр төлнө.

Архивын ерөнхий газрын даргын 2015 оны 12 дугаар сарын 9-ний өдрийн А/167 дугаар тушаалын нэгдүгээр хавсралтаар баталсан”Төрийн архивын баримт ашиглалтын нийтлэг журам”-ын 3.1 дэх хэсэгт зааснаар төрийн архивын баримт ашиглахыг хүссэн иргэд, хуулийн этгээдийн бичгээр илэрхийлсэн хүсэлтийн дагуу баримтыг уншлагын танхимаар ашиглуулна.

Мөн энэ журмын 3.2 дахь хэсэгт зааснаар үйлчлүүлэгч нь төрийн архивын баримт ашиглалтын журамтай танилцаж, “уншлагын танхимаар үйлчлүүлэгчийн анкет”, “хүлээх үүрэг”-ийн маягтыг бөглөн, хувийн хэрэг нээлгэж, үнэмлэх авна.

ТӨРИЙН АРХИВЫН БАРИМТЫГ ДОТООД АЖЛЫН ХЭРЭГЦЭЭНД АШИГЛУУЛАХ

Архивын ерөнхий газрын даргын 2015 оны 12 дугаар сарын 9-ний өдрийн А/167 дугаар тушаалын нэгдүгээр хавсралтаар баталсан”Төрийн архивын баримт ашиглалтын нийтлэг журам”-ын 4 дүгээр зүйлийн 4.1 дэх хэсэгт зааснаар төрийн архивын баримтыг архивын ажилтанд дотоод ажлын хэрэгцээнд дараах зорилгоор ашиглуулна.

  • сан хөмрөгийн баримтад дахин боловсруулалт, нягтлан шалгалтын ажил хийх;
  • архивын лавлагаа, баримтын хуулбар олгох; 
  • данс, бүртгэлийг шинэчлэх, тоо бүртгэл хөтлөх;
  • хэвлэн нийтлэх, олон нийтийн хүртээл болгох, сурталчлах;
  • уншлагын танхимаар эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажил хийх;
  • сэлбэн засах, сэргээн шинэтгэх, хамгаалалтын болон ашиглалтын хувь үйлдэх;
  • сан хөмрөгийн баримтад тооллого явуулах;
  • архивын баримтаар үзэсгэлэн гаргах;
  • цахим мэдээллийн санд оруулах.

4.2.Сан хөмрөгч нь архивын баримтыг дотоод ажлын хэрэгцээнд ашиглуулахдаа дотоодын хэрэгцээнд баримт олгосон бүртгэлийн дэвтэр хөтлөх ба нэг ажилтанд 20-иос илүүгүй хадгаламжийн нэгжийг нэг удаад олгоно.

4.3.Архивын ажилтан нь зайлшгүй шаардлагатай үед дотоод ажлын хэрэгцээнд ашиглах баримтыг сан хөмрөгчөөс хуудас нэг бүрийг шалган хүлээж авах ба сан хөмрөгч буцааж хуудас нэг бүрийг шалган хүлээж авна.

4.4.Архивын ажилтан нь албан ажлын хэрэгцээнд түр олгосон баримтын бүрэн бүтэн, аюулгүй байдлыг хариуцан гамтай ашиглах, зөвхөн ажлын байранд зориулалтын тусгай шүүгээнд хадгалах, төрийн архивын баримт ашиглалтын журмыг зөрчихгүй байх үүргийг хүлээнэ.

Мөн энэ журмын 6.1 дэх хэсэгт зааснаар иргэн, хуулийн этгээд нь төрийн архивын баримтыг ашиглахдаа Архивын тухай хуулийн 25.4-т “иргэн, хуулийн этгээд төрийн архивын баримтыг ашиглахдаа Үндэсний архивын газраас тогтоосон журмын дагуу үйлчилгээний хөлс төлнө” гэж зааснаар батлагдсан тарифын дагуу үйлчилгээний хөлс төлнө.

Архивын ерөнхий газрын даргын 2009 оны 7 дугаар сарын 7-ны өдрийн 68 дугаар тушаалын хавсралтаар баталсан “Төрийн албан хэрэг хөтлөлтийн үндсэн заавар”-ын 5 дугаар зүйлд зааснаар иргэдээс байгууллага, албан тушаалтанд хандаж гаргасан өргөдөл, гомдлыг хүлээн авч шийдвэрлэхдээ холбогдох хууль тогтоомж болох дараах нийтлэг журмыг удирдлага болгоно.

Өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх, хариу өгөх

  • өргөдөл гомдлыг шийдвэрлэхээр хүлээн авсан ажилтан өргөдөлд дурдсан асуудлыг шууд шийдвэрлэх боломжтой бол ажлын 3-5 хоногийн дотор зохих хариуг өгнө.
  • бусад өргөдөл, гомдлыг хүлээн авсан өдрөөс хойш 15 хоногт багтаан шийдвэрлэнэ. Нэмэлт судалгаа, тодруулга шаардлагатай тохиолдолд уг хугацааг 30 хүртэл хоногоор нэмж сунгаж олно. Хугацаа сунгасан тухай өргөдөл гаргагчид мэдэгдэнэ.
  • харьяаллын биш өргөдөл, гомдлыг харьяалах газарт нь ажлын 5 хоногийн дотор шилжүүлж, өргөдөл гаргагчид энэ тухай хариу мэдэгдэнэ.
  • хэрэв тухайн иргэний өргөдөл, гомдлыг эрх бүхий байгууллагууд хамтран шийдвэрлэх шаардлагатай бол өргөдлийг хүлээн авсан байгууллага өөрийн эрх хэмжээний асуудлыг хянан шийдвэрлэж, бусад асуудлыг холбогдох байгууллагад уламжилж, бүртгэлээр хяналт тавих бөгөөд эцсийн хариуг хуулинд заасан хугацаанд өргөдөл гаргагчид бичгээр гаргаж, явуулна.
  • иргэдээс ирүүлсан өргөдөл, гомдлыг хуулийн дагуу үнэн зөв, шуурхай шийдвэрлэхийн тулд байгууллагын захиргаа нь өргөдөл гомдлын мөрөөр судлах, тодруулах, шалгалт хийх зэрэг зохион байгуулалтын арга хэмжээ авна.
  • өргөдөл, гомдол хариуцсан мэргэжилтэн шууд шийдвэрлэх боломжгүй бөгөөд удаан хугацаанд шийдвэрлэгдэх /сургуульд суралцуулах, орон сууц олгуулах гэх мэт/-ээр гаргасан өргөдлийг бүртгэлд бүртгэж, шийдвэрлэлтэд нь тогтмол хяналт тавина.
  • гомдлыг удирдах албан тушаалтан өөрийн бүрэн эрх хэмжээний хүрээнд шийдвэрлэнэ.
  • өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэсэн хариуг амаар буюу харилцах утсаар, цахим сүлжээгээр, эсхүл бичгээр зэрэг аль тохиромжтой хэлбэрээр мэдэгдэнэ. Өргөдлийн татгалзсан хариуг зөвхөн бичгээр гаргаж, зохих тайлбартайгаар хүргүүлнэ.
  • өргөдлийн хариуг амаар, харилцах утсаар мэдэгдсэн бол энэ тухай бүртгэлд тэмдэглэнэ.
  • өргөдөл, гомдлыг хянан шийдвэрлэсэн ажилтан шийдвэрлэсэн өргөдөл, гомдлын бүртгэлийн картыг зохих журмын дагуу бөглөн, Төрийн захиргааны удирдлагын газар, хэлтсийн даргад танилцуулан гарын үсэг зуруулж, бичиг хэргийн ажилтан /өргөдөл, гомдол хариуцсан ажилтан /-д хүлээлгэн өгнө.
  • бичиг хэргийн ажилтан /өргөдөл, гомдол хариуцсан ажилтан/ өргөдөл, гомдлыг хяналтаас хасч, оны эцэст архивын дүрмийн дагуу цэгцлэн, товъёог үйлдэж, байгууллагын архивт шилжүүлнэ.
  • Шийдвэрлэсэн өргөдөл, гомдлыг явуулсан хариу болон хавсралт баримтын хамт нэг хэрэг болгон бүрдүүлж, бичиг хэрэгт төвлөрсөн журмаар хадгална. Хувийн чанартай өргөдөл, гомдлыг ажил төрлийн холбогдолтой санал, гомдлоос тусад нь ангилж, хэрэг бүрдүүлнэ.

Өргөдөл, гомдлын шийдвэрлэлтэнд хяналт тавих

  • иргэдээс ирүүлсэн өргөдөл, гомдлыг хүлээн авч, шийдвэрлэх үйл ажиллагаа хууль тогтоомжид нийцэж байгаа эсэхэд Төрийн захиргааны удирдлагын газрын дарга буюу бичиг хэргийн ажилтан /өргөдөл, гомдол хариуцсан ажилтан/ хяналт тавина.
  • бичиг хэргийн ажилтан /өргөдөл, гомдол хариуцсан ажилтан/ нь байгууллагад ирсэн өргөдөл, гомдол, хугацаа хэтэрсэн өргөдөл, гомдлын талаархи мэдээ тайланг зохих судалгааны үндсэн дээр гаргаж удирдлагад танилцуулахдаа Бичиг хэргийн ажилтан /дотоод хяналт хариуцсан ажилтан/ байгууллагын хэмжээнд ирсэн хугацаатай албан бичиг, өргөдөл, гомдолд бүртгэл-хяналтын картаар нийтэд нь хяналт тавьж, шийдвэрлэлтийн мэдээг Төрийн захиргааны удирдлагын газар /хэлтэс/-ын даргад 7 хоног тутамд, Төрийн захиргааны удирдлагын газрын дарга 14 хоног тутамд байгууллагын даргад танилцуулна. Түүнчлэн өргөдөл, гомдлын агуулга, бүтцийн судалгааг гарган, сар бүр байгууллагын дотоод сүлжээ болон цахим хуудсанд байрлуулах ажлыг зохион байгуулна. Бичиг хэргийн ажилтан нь бүртгэл, мэдээллийн өгөгдлийн санг ашиглан, өргөдөл гомдлын шийдвэрлэлт ямар шатандаа байгаа болон хэзээ, хэрхэн шийдвэрлэгдэх талаар иргэдэд шуурхай мэдээлэх үүрэгтэй байна.

Иргэн тухайн байгууллагат өргөдөл, гомдол гаргахдаа Иргэдээс төрийн байгууллага, албан тушаалтанд гаргасан өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлд заасны дагуу дараахь хэлбэрээр гаргаж болно.Үүнд:

  1. Өргөдөл, гомдлыг төрийн албан ёсны хэлээр бичгээр буюу амаар гаргана. Өргөдөл, гомдлыг цахим сүлжээгээр дамжуулан гаргаж болно. Байгууллага бүр цахим хаягтай байна.
  2. Төрийн албан ёсны хэлийг мэдэхгүй бол төрөлх хэлээрээ өргөдөл, гомдол гаргаж болно.
  3. Амаар биечлэн гаргасан өргөдөл, гомдлыг хүлээн авч байгаа этгээд тэмдэглэн авч, өргөдөл, гомдол гаргагчийн гарын үсгийг зуруулна. Гарын үсгээ зурж чадахгүй бол энэ тухай тэмдэглэнэ.
  4. Иргэд радио, телевизээр явуулж байгаа шууд нэвтрүүлгээр болон тусгайлан ажиллуулсан утсаар дамжуулан өргөдөл, гомдол гаргаж болно.
  5. Энэ зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасан өргөдөл, гомдолд амаар хариу өгч болох бөгөөд шаардлагатай бол шалгаж тодруулан бичгээр хариу өгч болно.

Тухайн байгууллагаас гаргасан шийдвэрт гомдол гаргахдаа энэ хуулийн 17 дугаар зүйлд зааснаар өргөдөл, гомдол гаргагч өргөдөл, гомдлын талаархи шийдвэрийг зөвшөөрөхгүй тохиолдолд гомдол гаргах эрхтэй.Гомдлыг тухайн захиргааны актыг гаргасан байгууллага, албан тушаалтны дээд шатны захиргааны байгууллага, албан тушаалтанд, дээд шатны байгууллага, албан тушаалтан байхгүй бол тухайн захиргааны актыг гаргасан байгууллагад, эсхүл гомдлыг хянан шийдвэрлэх чиг үүрэг бүхий захиргааны байгууллагад гаргана гэж заасан байдаг.

Асуулт 1. Ураг төрлийн холбогдолтой лавлагааг хэрхэн авах вэ?

Үндэсний төв архивын сан хөмрөгт хадгалагдаж буй Монгол Улсын 1922-1929, 1933, 1944, 1947, 1956, 1989, 2000, 2010 онуудын хүн амын тооллогын бүртгэлээс өөрийн ураг төрөлд холбогдох мэдээллийг авна. 

Мөн та тус лавлагааг шүүлгэхийн тулд тухайн үеийн засаг захиргаа, хошууны нэр, ам бүлийн гишүүдийн 2-3 хүний нэр зэрэг тодорхой мэдээллүүдийг мэдэх шаардлагатай.

Асуулт 2. Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн сургалтад яаж хамрагдах вэ?

Архивын ерөнхий газраас жил бүр зохион байгуулагддаг Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн сургалтын төлөвлөгөө жил бүрийн 12 дугаар сард хуваарь нь батлагдан гардаг. Та батлагдан гарсан хуваарийн дагуу сургалтад хамрагдах бөгөөд архивын лавлах утас 1800-1205 болон 77002055 утсаар холбогдох бүртгэлээ хийлгүүлнэ. 

Асуулт 3. Уншлагын танхимаар хэрхэн үйлчлүүлэх вэ? Ямар материал бүрдүүлэх вэ?

Архивын ерөнхий газрын уншлагын танхимаар үйлчлүүлэх хүсэлтэй иргэд, албан байгууллага, судлаач, оюутан нь тодорхой сэдвийн хүрээнд судалгаа хийх бөгөөд дараах бичиг баримтыг бүрдүүлнэ. Үүнд:

Бүрдүүлэх материал:

  1. Өргөдөл /хувь хүн, судлаач/;
  2. Албан бичиг, сургуулийн тодорхойлолт /албан байгууллага, оюутан/;
  3. Хоёр хувь цээж зураг;
  4. Нэг сарын төлбөр 10000 төгрөг, 7-14  хоног 5000 төгрөгийн төлбөр төлнө.

Асуулт 4. Архивын онлайн лавлагааг хэрхэн авах вэ?

Архивын ерөнхий газрын цахим хуудсанд хандсанаар Онлайн лавлагааны цэсэнд холбогдох боломжтой. Мөн та онлайн лавлагааны захиалга өгөхдөө асуулга бүрт бүрэн хариулсан байх шаардлагатай. Лавлагааны хариу ажлын 2-5 хоногийн дотор гарна.

Асуулт 5. Төрийн бус архив эзэмшигч нь баримтаа төрийн архивт шилжүүлж болох уу?

Архивын тухай хуулийн 18 дугаар зүйлийн 18.2 дугаар хэсэгт зааснаар Төрийн бус архив эзэмшигч өөрийн хүсэлтээр баримтынхаа бүрэн бүтэн байдлыг хангах зорилгоор төрийн архивт шилжүүлэн хадгалуулж болно.

Агуулга анх оруулсан: 2020-04-27 Шинэчилсэн: 2020-04-27

Мэдээ мэдээлэл